SLAP Yırtığı: Superior(Üst), Labrum, Anterior(Önden) Posterior(Arkaya) Yırtığı
Herhangi bir zamanda, yetiÅŸkinlerin %25’i, yaralanma veya aşırı kullanım nedeniyle omuz aÄŸrısı yaÅŸarlar. Bu aÄŸrılardan biri SLAP lezyonu olabilir. SLAP lezyonu Superior Labrum, Anteriordan Posteriore yırtığı demektir. Yani omuz labrumunun üst kısmının önden arkaya doÄŸru yırtılması anlamına gelir.
Basit bir ifadeyle SLAP lezyonu, eklem yuvasının üst kenarında bir yırtılma veya kopmadır. Kol zorla içe doÄŸru bükülür ve omuz da bükülürse, üst kol kemiÄŸinin başı bir kaldıraç görevi görür. Pazı tendonunu ve labrum kıkırdağını, glenoid kemikten önden arkaya (anterior posterior) yönde yırtar. Tüm omuz yaralanmalarının %5’ten azını oluÅŸturur.
SLAP lezyonları farklı türlere ayrılabilir:
Tip I SLAP Lezyonu: Tendonun yapıştığı bölgede belirgin bir yıpranma ve dejenerasyon bulunur. Genellikle orta yaÅŸlı kiÅŸilerde görülür. AÄŸrı görülmeyen vakalarda cerrahi giriÅŸime gerek duyulmayabilir.
Tip II SLAP Lezyonu: En sık görülen SLAP lezyonu türüdür. Üst labrum, omuz çıkığı gibi bir yaralanma sonucunda yuvadan tamamen yırtılır. Ön, arka ve kombine ön arka lezyon ÅŸeklinde alt türlere ayrılır.
Tip III SLAP Lezyonu: Kova sapı yırtığı olarak bilinen bu yırtık türünde labrum, eklem içine takılır. Kütleme sesi ya da kilitlenme meydana gelebilir.
Tip IV SLAP Lezyonu: Bu çok nadir görülen bir türdür. Biseps tendonunun uzun başına uzanan bir yırtık ile karakterizedir.
SLAP lezyonu varlığında ÅŸikayetler, SLAP lezyonunun türüne göre farklı ÅŸiddetlerde olabilir. Sıklıkla görülen belirtiler ÅŸu ÅŸekilde sıralanabilir:
SLAP lezyonunun üç nedeni vardır:
Kronik Sakatlık: SLAP lezyonu, spor yapan veya çok fazla baÅŸ üstü hareket gerektiren egzersiz yapan kiÅŸilerde zamanla meydana gelebilir. Basketbol ve voleybol oynamak, yüzmek veya ağırlık kaldırmak SLAP lezyonlarının yaygın nedenleridir. Slap yırtılmasının en yaygın nedeni küçük küçük yırtılmaların zamanla birikmesidir.
Ani Yırtılma: Kolu açarak yere düÅŸme ve bu esnada yere düÅŸüÅŸü elle frenleme esnasında labrumda ciddi gerilim meydana gelir. EÄŸer düÅŸüÅŸ sert ve kendinizi koruyacak manevra için zaman bulamazsanız bu esnada SLAP yırtığı oluÅŸabilir. Bunun yanı sıra baÅŸ üstü ağır bir nesneyi tutmaya çalışırken omuzda ani salınımlar oluÅŸursa (Ağırlık kaldırırken birinin çarpması) bu esnada yırtılmalar meydana gelebilir.
YaÅŸlanma: Slap yırtıkları, labrumunuz zamanla yıprandıkça da meydana gelebilir. Bu yırtık genellikle 40 yaÅŸ ve üzeri kiÅŸilerde görülür.
SLAP lezyonu belirtileri ile ortopedi doktoruna baÅŸvurulduÄŸunda hekim öncelikle kiÅŸinin anamnezini alır ve ardından fizik muayenesini yapar. Fizik muayene sırasında hekim, kompresyon, biseps germe, speed testi gibi pek çok farklı teknik kullanabilir. Bu testler, genellikle farklı hareketler sırasında omuz ekleminde hissedilen ya da ÅŸiddetlenen aÄŸrı varlığının ve hareket açıklığının araÅŸtırılması için yapılır. Bu testler sırasında kiÅŸi bazı hareketlere direnç gösterirken bazılarında aÄŸrı hisseder.
Gerekli vakalarda hekim, ultrason ve MR gibi bazı radyolojik tetkikler isteyebilir. Bunlara ek olarak omuz artroskopisi de yapılabilir. SLAP lezyonu için omuz artroskopisi tanı amaçlı kullanıldığında cerrah, omuz eklemine küçük kesiler oluÅŸturur. Ardından optik görüntüleyici ile eklemin iç kısmını inceler. Artroskopi, yalnızca tanı için deÄŸil gerektiÄŸinde tedavi için de kullanılabilir. Elde edilen bulgular ışığında SLAP lezyonu tanısı koyulur ve kiÅŸiye özel tedavi planlanır.
SLAP lezyonu ameliyatsız ve ameliyatlı olarak tedavi edilebilir. SLAP lezyonunun ameliyatsız tedavisinde ilk adım, kiÅŸinin aktivitelerini kısıtlamaktır. Aktivite kısıtlaması hem egzersizleri hem de günlük eylemleri içerebilir. Ä°stirahat ve aÄŸrının hissedildiÄŸi bölgeye buz uygulaması önerilebilir. Bazı vakalarda bunlara ek olarak ilaç tedavisi baÅŸlanabilir. SLAP lezyonu ilaçlı tedavi seçeneÄŸinde genellikle nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar reçete edilir. Ayrıca hekim, fizik tedavi uygulamaları da önerebilir. Fizik tedavi, SLAP lezyonunun ameliyatsız tedavisinde önemli bir yere sahiptir.Fizik tedavi sürecinde aÄŸrı göz önüne alınarak hastaya yönelik egzersizler ve uygulamalar yapılmaktadır.
Bu tedavi yöntemlerinden fayda görmeyen ya da daha ÅŸiddetli vakalarda ise cerrahi tedavi seçeneÄŸi gündeme getirilebilir.
HAZIRLAYAN:FZT.SALÄ°HA KURT