POLÄ°KÄ°STÄ°K OVER SENDROMU VE BESLENME

Pkos; androjen hormon fazlalığı, insülin direnci, yumurtlamamaya baÄŸlı infertilite ile karakterize endokrin metabolik bir sendromdur. Pkos'lu kadınlarda yumurtalıklarda genelde kist olarak adlandırılan çok sayıda küçük folikül varlığı mevcuttur. Polikistik Over sendromunda androjen hormonların fazlalığına baÄŸlı olarak kadınlarda düzensiz menstürasyon döngüleri mevcuttur. Aynı zamanda yine androjen hormonların fazlalığına baÄŸlı olarak tüylenme, akne problemleri meydana gelebilir. Polikistik Over sendromlu kadınların %60- 80'inde insülin direnci mevcuttur.

Belirtiler: 
1.Düzensiz adet döngüleri veya adet etin hiç olmaması.
2. Doğurganlığın azalması, gebelikte zorluk.
3.YaÄŸlı cilt ve özellikle yanak bölgesinde sivilcelenme.
4.Saçın incelmesi, erkek tipi kellik.
5.Kilo vermede zorluk
6.Depresyon, anksiyete

Polikistik Over sendromlu kadınlar olmayanlara göre stresin etkisine karşı daha duyarlıdırlar. Özellikle kronik stres varlığında hipotalamustan kortikotropin salgılatıcı hormon salgılanır. Bu da ön hipofiz bezinden adrenokortikotropin hormon salgılanmasına sebep olur. Bu hormon böbrek üstü bezlerini uyararak vücutta kortizol ve testosteron seviyelerinin artmasına sebep olur. Bu durumda da hiperandrojenizm geliÅŸir. 

Polikistik Over sendromu da üç önemli hormon:

1.Ä°nsülin
Ä°nsülin pankreasta üretilen bir hormondur. Besinlerle aldığımız glikozun enerji için kullanılabilmesini saÄŸlar. Polikistik overli kadınların büyük bir kısmında insülin direnci vardır. Ä°nsülin direnci durumunda besinlerden elde edilen glikoz kan dolaşımında kalır ve kan ÅŸekeri yüksek seyreder. Yüksek kan ÅŸekeri daha fazla insülin salgılanmasına sebep olur. Bu durumda hiperinsülinemi oluÅŸur.
KiÅŸi yemek yemesine raÄŸmen aç hissediyorsa yorgunluk hissediyorsa insülin direnci varlığına dikkat edilmelidir.

2.Koritzol
Kortizol, böbrek üstü bezi tarafından salgılanır. Ana stres hormonudur. Stres zamanlarında vücut tepki olarak kortizol salgılar. Kortizol insülin çalışmasını engeller. Kan ÅŸekeri yüksek kalmaya devam eder. Özellikle stres durumunda salgılanan kortizol ve testosteron, vücudun hormon dengesini olumsuz etkiler.

3. Testosteron
Testesteron, androjen bir hormondur. Normal ÅŸartlar altında kadın vücudunda da bulunan bir hormondur. Güçlü kemikler ve kas kütlesinin korunması için gereklidir. Ama fazlalığı durumunda tüylenme, sivilcelenme, saç dökülmesine sebep olur. Aynı zamanda yüksek düzeyde androjenler folikül olgunlaÅŸmasını engelleyerek düzensiz adet döngüsüne sebep olur.

Polikistik Over sendromunda eÅŸlik eden insülin direnci ve abdominal obezite, metabolik bozukluk geliÅŸme riskini arttırır.
Bu bireylerde ÅŸeker hastalığı baÅŸlangıç yaşı saÄŸlıklı bireylere göre on yaÅŸ daha erkendir.

Beslenme:

DüÅŸük kalorili, ÅŸeker ve rafine karbonhidrattan sınırlı, doymuÅŸ ve trans yağı içeriÄŸi minimum, düÅŸük glisemik indeksli besinler tercih edilmelidir. Anti inflamatuvar bir beslenme planı oluÅŸturulmalıdır. 
Kilo fazlalığı varsa mutlaka mutlaka kilo kaybı ÅŸarttır. Ağırlığın %5-10'u kadar ağırlık kaybı bile üreme ve endokrin sonuçlar üzerinde olumlu etkisi vardır.

Polikistik Over sendromunda tüketimi konusunda kafa karışıklığına sebep olan iki tür besin vardır. Bunlardan biri glutendir. KiÅŸi eÄŸer çölyak hastası deÄŸilse veya gluten intoleransı yoksa gluten kısıtlamaya gerek yoktur. DüÅŸük glisemik indeksli doÄŸru tahılları tercih etmek gerekir. DiÄŸer bir besin grubu süt ürünleridir. KiÅŸide eÄŸer laktoz intoleransı yoksa ve ÅŸiddetli sivilcelenme durumu söz konusu deÄŸilse süt ürünlerini kısıtlamaya gerek yoktur. Yine de her iki besin grubu için kiÅŸiye göre hareket etmekte fayda vardır.

Polikistik Over sendromunda omega üç, D vitamini, inositol takviyeleri yapılabilir. Ä°nositol takviyesi insülin duyarlılığını arttırmada etkili bir takviye olabilir. Menstrual döngü ve yumurtlamayı iyileÅŸtirebilir.

Polikistik Over sendromu kadınlarda fiziksel aktivite çok önemlidir. Haftada en az 150 dakika orta yoÄŸunlukta yürüyüÅŸ, yüzme, bisiklet sürme önerilebilir. Haftanın ardışık olmayan günlerinde ise kas güçlendirme aktiviteleri yapılabilir. Bu kiÅŸilere yoÄŸun egzersizler önerilmez. Çünkü vücutta stres hormonlarının artırılması istenmez.

Hazırlayan: Dyt.İlayda Karatay