Lipödem; sıklıkla obezite ile yanlış yorumlanan, yaygın görülmesine raÄŸmen yanlış teÅŸhis edilebilen bir durumdur. Kronik ve ilerleyici bir hastalıktır. ÇoÄŸunlukla kadınları etkiler ve diyet, egzersiz gibi yaÅŸam tarzı müdahalelerine karşı dirençlidir.
Genelde hormonal deÄŸiÅŸim dönemlerinde (gebelik, menapoz, regl döngüleri gibi) kendini gösterir. Dolayısıyla östrojen aracılı olduÄŸu düÅŸünülür. Klinik olarak adipoz dokudaki anormal dağılım ile karakterizedir, gövde ve ekstremiteler arasında orantısızlık mevcuttur. Genelde aÄŸrılıdır ve bası ile birlikte kolay morarmalar söz konusudur.
Genetik yatkınlık söz konusudur. Bunun yanında aşırı kilo, lipödemi ÅŸiddetlendirir ve ödemi artırır.
Uyluklarda ve diz eklemlerinin çevresinde büyük yaÄŸ birikintileri olur. Bu durum normal yürüyüÅŸlere engel olabilir ve sekonder artrite neden olabilir.
LÄ°PÖDEM BULGULARI
Morarma kolaylığı ve aÄŸrı sıklıkla vardır. Hastalar etkilenen bölgelerde gerilim hissi olduÄŸunu belirtebilirler. Üst ve alt vücut arasında belirgin bir orantısızlık söz konusudur.
TEDAVÄ°
CERRAHÄ° TEDAVÄ°
Konservatif yaklaşımları takiben çok aziyileÅŸme olan veya hiç iyileÅŸmesi olmayan hastalar için ÅŸu iki cerrahi seçenek düÅŸünülebilir; liposuction ve lipektomi
ÖNERÄ°LEN EGZERSÄ°ZLER
Baldır kası pompasını harekete geçiren ancak aşırı doku travmasına neden olmayan kontrollü egzersizler yapılmalıdır. Bu anlamda özellikle yüzme, su koÅŸusu, su jimnastiÄŸi çok yardımcıdır.
Egzersizlerin düÅŸük yoÄŸunlukta aerobik olması gerekir. Yine nefes egzersizleri de derin karın solunumu ile ile kan dolaşımına oksijen alımını artırarak lenfatik sistem boyunca lenf geçiÅŸini destekler.
TIBBÄ° BESLENME TEDAVÄ°SÄ°
Lipödem adipozitesi kilo verme diyetlerine direnç gösterir ancak genelde ketozise yanıt verir. Ketojenik diyetler, lipödemde aÄŸrıyı kilo kaybından bağımsız olarak modüle eder.
Lipödemde yüksek karbonhidratlı diyetler vücutta su tutulmasına sebep olur ve aşırı lenfatik yüke katkıda bulunur.
Ketojenik diyet gibi lipödemde uygulanabilecek diÄŸer beslenme modelleri; Aralıklı oruç, glütensiz diyet, laktozsuz- kazeinsiz diyet..
Bu noktada hastaya yaklaşım ve önerilecek beslenme planı kesinlikle hastaya göre belirlenmelidir. Lipödemde uygulanacak beslenme modelleri sürdürülebilirliÄŸi zor modellerdir. Dolayısıyla bu noktada öncelik doÄŸru bir anamnez ve rijit olmayan sürdürülebilir model izlemidir.
KETOJENÄ°K DÄ°YET
KD; lipödemli hastlarada vücut ağırlığının, vücut yağının ve aÄŸrının azalmasına katkıda bulunur. Kan ÅŸekeri ve insülin seviyelerini düÅŸürür. Ancak aÅŸağıdaki gibi yan etkileri mevcuttur;
YAKLAÅžIM
Beslenme konusunda keskin geçiÅŸlerden ziyade aÅŸama aÅŸama ilerlemek önemlidir. DüÅŸük karbonhidratlı ve yüksek yaÄŸlı diyetlerin lipödemde yaÄŸ kaybı ve ödem atımı konusunda yardımcı olacağı düÅŸünülür ancak bu noktada hasta öyküsü oldukça önemlidir. Diyabet veya tansiyon yüksekliÄŸi olan bireylerde ketojenik diyet uygulanması saÄŸlık problemlerine neden olabilir.
KD baÅŸlanacaksa dahi bunun yaklaşık 3-4 ay sürdürülmesi ardından ara verilmesi gerekebilir.
TAKVÄ°YELER
Hastalarda ödem sorununu azaltmak için bromelain takviyesi kullanılabilir. Ketojenik diyette özellikle kabızlık ile sıkça karşılaşılabildiÄŸinden dolayı probiyotik takviyesi de önem kazanır. Kas kasılmaları, kramplar için Mg Sitrat takviyesi önerilebilir. Doku ve eklem saÄŸlığı için tip 1,2 ve 3’ü aynı anda içeren kolajen takviyeleri önerilebilir. D vitamini, C vitamini ve omega-3 kullanımının da faydalı olabileceÄŸine dair görüÅŸler vardır. Takviye kullanmadan önce mutlaka uzmana danışılmalıdır.
Dyt. Ä°layda Karatay