İrritabl Barsak Sendromu (İBS) ve Düşük FODMAP Diyeti

İBS; nedeni bilinmeyen, barsak hareketlerinde değişiklik ile karakterize fonksiyonel bir barsak hastalığıdır. Hayatı tehdit edici olmamasına rağmen yaşam kalitesini önemli ölçüde etkiler. Karın ağrısı, karında rahatsızlık hissi, ishal, kabızlık, şişkinlik gibi semptomları vardır.

İBS idiyopatik olması sebebiyle tedavi semptomları hafifletmeye yöneliktir.

İBS özellikle stresin ve duygusal gerilimin yüksek olduğu zamanlarda ortaya çıkar veya şiddeti artar. İshal veya kabızlık veya her ikisi birden olacak şekilde defekasyon alışkanlığında değişikiğe sebep olur.

Kadınlarda İBS prevelansı erkeklerden 1.5-3 kat daha fazladır.

IBS VE DİYET YAKLAŞIMLARI

İBS beslenme tedavisinde yine semptomları düzletmeye yönelik bir tedavi protokolü belirlenmelidir.

Diyare durumunda az posalı, konstipasyon durumunda bol posalı, diyare ve konstipasyonun birlikte görüldüğü durumlarda az posalı diyete ek olarak günlük 20 gram kepek ilavesi yapılmalıdır.

Yeterli sıvı alımının sağlandığından emin olunmalı, az ve sık beslenilmelidir.

Gaz yapıcı besinler, gazlı içecekler, alkol, kafein içeren içecekler, acı baharatlar tüketilmemelidir. Çiğ sebze-meyve ve süt hastalarda semptomu artırdığı için kontrollü verilmelidir.

Özellikle süt ve ürünleri, buğday ürünleri, kafein, bazı et çeşitleri, lahana, soğan, bezelye, fasulye gibi sebzeler, acı baharatlar, kızartılmış yiyecekler ve füme ürünler birçok İBS hastası tarafından sorun yaratan besinler olarak tanımlanmıştır.

İBS diyet tedavisine yakın zamanda yenilikçi bir yaklaşım getirilmiştir. Bu yaklaşım, diyetle birlikte “fermente oligo-, di- ve monosakkaritler ile poliollerin” (FODMAP) azaltılmasına dayanmaktadır.

Bu beslenme tedavisi ince bağırsakta zayıf bir şekilde emilen ve daha sonra ince veya kalın bağırsakta fermente edilen karbonhidrat grubunun tüketiminin sınırlandırılmasına dayanmaktadır. Zayıf emilen bu kısa zincirli karbonhidratlar; fruktoz ve laktoz, fruktanlar, galakto-oligosakaritler ve poliolleri içermektedir.

Bu besinler barsak bakterileri tarafından kısa zincirli yağ asitlerine fermente olurlar ve gaz üretimi ile ilişkilidirler.

Düşük FODMAP diyeti 3 ayrı aşamadan oluşur;

Eleme
Yeniden yerleştirme
Koruma

Diyet tedavisine başlangıçta yüksek FODMAP içeren ve şüphe edilen besinler 2-8 haftalık süre zarfında diyetten çıkarılır. İBS şikayetlerinde azalma olduğunda yüksek FODMAPs içeren besinlerin her gün bir tanesi olmak koşulu ile diyete eklenir ve semptomlar takip edilir. Hastanın besinlere verdiği cevaba göre uygun beslenme planı oluşturularak semptomları artıran besinler diyetten çıkarılır.

Aşağıda yüksek FODMAP içeren besinler ve bunlara alternatifler verilmiştir.

FODMAP’TEN ZENGİN MEYVELER

Elma, kayısı, kiraz, böğürtlen, mango, nektarin , şeftali, armut, hurma, erik, karpuz

MEYVELERE UYGUN ALTERNATİFLER

Muz, yaban mersini, kavun, greyfurt, üzüm, limon, ıhlamur, mandalina, portakal, ahududu, çilek

FODMAP’TEN ZENGİN SEBZELER

Enginar, kuşkonmaz, karnabahar, sarımsak, mantar, kuru soğan, arpacık soğanı, bezelye, taze soğan

SEBZELERE UYGUN ALTERNATİFLER

Havuç, patates, biber, Frenk soğanı, salatalık, patlıcan, zencefil, taze fasulye, marul, ıspanak, domates, kabak

FODMAP’TEN ZENGİN PROTEİN KAYNAKLARI

Bakliyat, kaju

PROTEİN KAYNAKLARINA UYGUN ALTERNATİFLER